วันนี้ (12 สิงหาคม 2551)…..เป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระ บรมราชินีนาถ…กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดย กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ร่วมกับ นักวิจัยด้านสัตว์ป่า เช่น คณะวนศาสตร์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ องค์การสวนสัตว์ และ สถาบันสมิทธโซเนียน สหรัฐอเมริกา…
…..พากันน้อมนำ “โครงการฟื้นฟูประชากรละอง-ละมั่ง” เฉลิมพระเกียรติฯ ถวายเป็นพระราชกุศลด้วยการปล่อย ละมั่ง 77 ตัว….โดยแบ่งสัดส่วนเพื่อความเหมาะสมต่อการยังชีพในป่าธรรมชาติ คือเพศผู้ 1 ตัว ต่อเพศเมีย 4 ตัว ที่บริเวณ หน่วยพิทักษ์ป่าซับฟ้าผ่า ใน ผืนป่าห้วยขาแข้งพื้นที่มรดกโลก
นายเฉลิมศักดิ์ วานิชสมบัติ อดีตอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช เผยว่า...ละมั่ง มีอีกชื่อว่า ละอง ชื่อสามัญ Eld’s Deer ลักษณะโดยทั่วไป มีความสูงที่ไหล่ 1.2-1.3 เมตร น้ำหนักประมาณ 95-150 กิโลกรัม บริเวณหัวมีเขา….แตกออกเป็นกิ่งกว้างออกไปทั้งสองข้าง และด้านหน้ายังมีอีก 2 เขาแตกแขนงเล็กๆดูแล้วสวยงามยิ่งนัก
อุปนิสัยชอบอยู่รวมกันเป็นฝูงเล็กๆ ออกหากินทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน เดินไปเรื่อยๆตามชายป่า โดยไม่ชอบทำรังหรือหาที่ซ่อนตัว มักกินใบไม้และผลไม้เป็นอาหารชื่นชอบ เมื่อผสมพันธุ์กันแล้วตัวเมียจะตั้ง ท้องนานถึง 7-8 เดือนและตกลูกครั้งละ 1 ตัวเท่านั้น
ด้วยสาเหตุที่ตกลูกครั้งละ 1 ตัว รวมไปถึงความงามของเขาบนหัวมัน ทำให้นักนิยมบริโภคเนื้อสัตว์ป่าที่ชอบไล่ล่า…กระทั่งใกล้จะสูญพันธุ์ และได้พบเห็นครั้งสุดท้ายเมื่อ 30 ปีที่ผ่านมา โดยยึดมาจากนายพรานได้ในขณะยังมีชีวิตอยู่จำนวน 2 ตัว บริเวณอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ก่อนจะนำมาเลี้ยงไว้ที่ในสถานีเพาะเลี้ยงของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช
นักวิชาการด้านสัตว์ป่า กำลัง แก้ไขให้เหลือชื่อทางวิชาการว่าละมั่งเพียงอย่างเดียว เพื่อความสะดวกในการเรียกโดยไม่ต้องแยกเป็นเพศดั่งเช่นในอดีต สำหรับละมั่งที่นำมาปล่อยในกิจกรรมนี้ ทางกรมฯนำพ่อพันธุ์-แม่พันธุ์มาจากสถาบันสมิทธโซเนียน สหรัฐอเมริกา แล้วทำการเพาะเลี้ยงและคัดเลือกสายพันธุ์มาหลายรุ่น… จนได้พันธุกรรมที่ดีที่สุด ซึ่งทำการเพาะขยายพันธุ์ทั้งหมดมีราวๆ 1,000 ตัว
และ...ถือว่าเป็นครั้งแรกของโลกที่ประสบความสำเร็จ ในการเพาะขยายพันธุ์สัตว์ป่านอกถิ่นกำเนิด อีกทั้งเป็นฝูงละมั่งที่มีความสมบูรณ์แข็งแรง พร้อมที่จะนำไปปล่อยสู่ธรรมชาติ…..เชื่อว่าจะมีอัตราการรอดชีวิต สูงมากในป่าธรรมชาติ
นายชัชวาลย์ พิศดำขำ ผู้อำนวยการส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติฯ บอกว่า …..ปัจจุบันประชากรละมั่งในป่าธรรมชาติ ทั่วโลกเหลืออยู่เพียง 3 สายพันธุ์ คือ พันธุ์อัสสัม ของประเทศอินเดีย จำนวน 200 ตัว สายพันธุ์พม่า (thamin) อยู่ในเขตป่าแคตทินอีก 3,000 ตัว
และอีกสายพันธุ์คือ ละมั่งพันธุ์ไทย (Siamensis) อยู่ในแถบ เทือกเขาพนมดงรัก เชื่อกันว่ามีเหลืออยู่ในธรรมชาติเพียงไม่กี่ตัว และทำการสำรวจไปก็ยังไม่ทราบจำนวนที่แน่ชัด จัดเป็นสัตว์ป่าที่หายาก 15 ชนิด ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535
ทางด้าน สหภาพสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ไอยูซีเอ็น) จึงจำแนกให้ละมั่ง อยู่ในระดับเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เป็นอย่างยิ่ง และยังจัดเป็นชนิดพันธุ์สัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้จะสูญพันธุ์ (Cites) อยู่ในบัญชี 1 ตามอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศ
ณ วันนี้มีทั้งกฎหมายและกำลังพลที่เข้มแข็ง ใครหน้าไหนที่กำลังคิดจะไล่ล่ามัน พึงสังวรไว้ว่า พวกเขาไม่ยอมให้ทำอย่างนั้นอีกแน่…!!!